MIND

Chronisch schuldgevoel

Het is maandagmorgen. De wekker gaat, maar ik ben al uren wakker. Na een onrustige nacht, klim ik moeizaam uit bed. Mijn lijf doet pijn en mijn hoofd bonkt. Ik bedenk wat ik vandaag op de planning heb staan en voel een steek in mijn buik. Zou ik na een lange dag college en werkafspraken, het nog wel redden om vanavond een hapje te eten met die ene vriendin? Zal ik vandaag thuis blijven om bij te komen? Nee, want ik wil mijn college’s niet missen en mijn werk overzichtelijk houden. Als ik dan thuis blijf, kom ik niet tot rust omdat dan het oneindige schuldgevoel aan mij gaat knagen. En mijn eetafspraak afzeggen durf ik niet, want wat als ik geen vriendschappen meer overhoud omdat ik regelmatig last minute af zeg?

Ziek zijn is niet alleen lichamelijk intensief, maar heeft ook een enorme impact op je mentale gesteldheid. Op dagen dat het wat minder gaat, schieten mensen met een chronische ziekte snel in de pieker modus. Want naast het last hebben van lichamelijke klachten, volgt er een (bijna) dagelijks mentaal gevecht tegen je eigen gedachten en acceptatie.

Je altijd schuldig voelen

Een chronische ziekte is vaak grillig en onvoorspelbaar. Op het moment dat je een afspraak maakt en je je goed voelt, lijkt het alsof je de wereld aan kan. Totdat je je slecht voelt op de dag van de afspraak en je je in eerste instantie afvraagt waarom je in vredesnaam had bedacht dat jij überhaupt een sociaal leven zou kunnen hebben. Omdat pijn zomaar de kop op kan steken, zeg jij regelmatig afspraken af. Hierdoor kampen mensen met een chronische ziekte vaak met een enorm schuldgevoel jegens anderen. ”Misschien denken mij vrienden wel dat ik ze niet wil zien?” en ”waarom zou iemand nog met mij af willen spreken? Ik zeg immers vaak op het laatste moment af.”

Volop in de aandacht staan = schuldgevoel

Het schuldgevoel kan zich ook op andere manieren uiten, zoals je schuldig voelen dat jij regelmatig het lijdend onderwerp bent van een gesprek. Je ziekte is eenmaal een groot deel geworden van wie jij bent. Zo voel je je schuldig als je dat ene feestje af moet slaan van je beste vriendin, omdat je dat lichamelijk niet aan kan. Of dat je gedurende een dag vol leuke activiteiten opeens moet afhaken omdat je instort. Of je voelt je vervelend omdat je vrienden voor jou dingen moeten regelen als jullie op pad gaan, omdat je bijvoorbeeld in een rolstoel zit. Iedereen moet altijd rekening houden met jou. En ook al heb je hier niet om gevraagd, je kan je er enorm schuldig om voelen.

Identiteit

Door je altijd schuldig te voelen en je te verontschuldigen tegenover anderen, kan je behoorlijk in de knoop raken met je eigen identiteit. Want misschien ben jij juist iemand die erg betrouwbaar is, punctueel is en vanuit zichzelf geen afspraken af zegt? Maar dat je juist door je ziekte gedwongen bent dit te doen. Dit kan leiden tot piekeren, omdat je bang bent dat je anders op anderen overkomt dan je zou willen. Het afzeggen of het feit dat anderen altijd rekening met jou moeten houden en je hierdoor vaak veel aandacht krijgt, kan helemaal niet matchen met wie jij bent of wie jij wilt zijn. Je ziekte heeft een grote invloed op wie jij als persoon bent en hoe anderen jou zien, terwijl je dit liever helemaal anders had gewild. Jij kan je namelijk totaal niet vinden in de dingen die je moet doen of die gebeuren omtrent jou, doordat je ziek bent. Dit kan een flink gevecht met jezelf opleveren, omdat je behoorlijk in de knoop raakt met de werkelijkheid en je eigen gevoelens en gedachten.

Je wilt het wel, maar je kan het niet

Nog zo’n identiteitscrisis: je wil een hele hoop dingen, maar dit lukt grofweg niet omdat je dit lichamelijk niet aan kan. Stel je voor, je wilt graag die ene studie doen, die ene baan bemachtigen of zelfstandig ondernemer worden. Je hebt dromen en ambities, net als ieder ander mens. Toch kan het zijn dat de dromen en ambities die jij hebt niet waargemaakt kunnen worden, omdat je ziekte je tegen houdt. Daardoor wordt je als je chronisch ziek bent vaak gedwongen om je dromen en ambities bij te stellen. Dit kan de aanleiding zijn om je schuldig te voelen tegenover jezelf. Waarom lukt het jou immers niet om je dromen waar te maken? Oké, in je achterhoofd weet je prima waardoor je dit gewoonweg niet kan, maar toch knaagt het aan je. Het voelt alsof je jezelf teleurstelt en tekort doet.

Vergelijken met anderen met een chronische ziekte

Jezelf vergelijken met mensen met een goede gezondheid is als appels met peren vergelijken. Daarom zijn wij snel geneigd om onszelf te vergelijken met anderen met een chronische ziekte, daar herkennen wij ons immers beter in. Toch kan dit ook funest zijn, omdat de ene ziekte de andere niet is. Of omdat je soms simpelweg niet goed aan iemand kan zien wat de impact van de ziekte op hem of haar is. Of met welke klachten iemand kampt.

Het kan ook extra frustrerend werken wanneer je ziet dat een lotgenoot wél alle dingen doet die jij ook zou willen doen, maar het jou niet lukt. Keep in mind dat elke ziekte, ook al is het dezelfde aandoening, een andere uitwerking heeft op het lichaam. Hierdoor kan de ene persoon met een chronische ziekte meer dan de ander.

Wat kun je doen tegen het hebben van een schuldgevoel?

Besef dat jij als mens uniek bent. En dat jij door je chronische ziekte jezelf nooit kunt vergelijken met anderen die een chronische ziekte hebben of laat staan mensen zónder chronische ziekt.

Mocht je schuldgevoel je dagelijks leven flink beïnvloeden, dan kan het ook verstandig zijn om eens met een medisch psycholoog te praten. Deze psychologen zijn er in gespecialiseerd om jou beter te leren omgaan met je ziekte en alle randzaken eromheen.

Tot slot kan het helpen er met anderen over te praten, zoals met je familie of vrienden. Benoem je schuldgevoel wanneer je een afspraak af zegt. Hiermee stel je je open naar de ander, waardoor je je misschien iets lichter voelt. Ook kan het zorgen voor begrip vanuit de ander voor de situatie.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *